Het voorzorgsprincipe en de verschoven bewijslast

Ruimte voor beleid om het zekere voor het onzekere te nemen

Op de website van WHO Europe staat dat de WHO met betrekking tot corona heeft gehandeld vanuit het voorzorgsprincipe:

“While WHO elaborated various scenarios, including severe events, and spoke of these in its documents and on its web site, the world was fortunate in that the pandemic turned out to be moderate in its effects”
“The world used the precautionary principle to protect lives, which has to be part of any security plan”



Bron: euro.who.int

Artikel 15 – verklaring van Rio

De precautionary principle is artikel 15 uit de verklaring van Rio uit 1992. Het bepaalt dat bij onvoldoende bewijs mag worden ingegrepen als er zorgen zijn over mogelijke schadelijkheid.
Bron: un.org

Artikel 15 in het verdrag van Lissabon

Dit artikel is opgenomen in artikel 191 van het verdrag van Lissabon (2007) en wordt als volgt toegelicht in het EU-document ‘Science for environment policy, the precautionary principle: decision-making under uncertainty’:



Bron: Europa.eu, pagina 4

In de samenvatting van ‘Communication from the Commission on the precautionary principle‘ staat onder meer:

‘ .. the producer, manufacturer or importer may be required to prove the absence of danger. This possibility must be examined on a case-by-case basis’:

Bron: eur-lex.europe.eu


Het voorzorgsprincipe komt o.a. voort uit de gedachte dat sluitend bewijs van gevaar of schadelijkheid in sommige gevallen door complexiteit moeilijk te geven is. 
denk hierbij aan klimaat en volksgezondheid
Geldt, in gelijke situaties, dan niet hetzelfde voor het bewijzen van veiligheid?

Kunnen schadelijke gevolgen van maatregelen ook worden benaderd vanuit het voorzorgsprincipe?

Kan een maatregel, waarbij burgers moeten bewijzen dat ze gezond zijn, worden beschouwd als een gevolg van het voorzorgsprincipe met verschoven bewijslast?

Waarom is er bij producten een uitzondering gemaakt voor medicijnen, pesticiden en additieven in voeding?
zie 'The burden of proof'

Hoe verloopt de procedure om de case-by-case basis te bepalen?
zie 'The burden of proof'

Procedures

Casus – 5G en het voorzorgsprincipe

De Rijksoverheid maakt melding van een door deskundigen vastgestelde grenswaarde.

Bron: Rijksoverheid.nl

De Rijksoverheid vermeldt op de flyer het Kennisplatform ElectronoMagnetische Velden van het RIVM. Deze site verwijst weer naar de organisatie ICNIRP
Onderzoeker Elze van Hamelen maakte in antwoord op een vraag van Vraagtekens.net melding van deze organisatie:

Bron: twitterdraad met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat
EZK geeft hierin aan dat metingen worden gedaan door Agentschap Telecom

Voorzorg als beleidskader voor omgaan met risico’s 5G
Onderzoeker Elze van Hamelen bij de gemeenteraad Deventer
Elze van Hamelen benoemt een discrepantie tussen uitkomsten van verschillende onderzoeken over de mogelijke schadelijke gevolgen van 5G.


(Hoe) wordt belangenverstrengeling tegengegaan bij de procedures voor het vaststellen van richtlijnen en bij het beoordelen van onderzoeken?

Wat gebeurt er met uitkomsten van onderzoeken door de onderzoeksgroep '5G-appeal'?

Wat gebeurt er met inzichten van organisaties als de groep Doctors for covid ethics? 
website niet meer bereikbaar

Hoe gaan WHO en RIVM om met informatie van (medische) klokkenluiders?

Hoe betrouwbaar zijn onderzoeken die door de (bijvoorbeeld telecom-) sector zelf zijn uitgevoerd en/of gefinancierd?

Onderzoek KPN

In onderstaande video wordt bij 10:00 gesproken over onderzoek ‘om die zorgen weg te nemen’.


Biedt de doelstelling van KPN, het wegnemen van zorgen, ruimte voor een open onderzoeksvraag?
Bron: twitterdraad met het ministerie van Economische Zaken en Klimaat

World Health Assembly 75

De 75e World Health Assembly vindt plaats van 22-28 mei 2022.

Ernst Kuipers antwoordde op 19 mei 2022 op vragen van Wybren van Haga over de Nederlandse inbreng tijdens de World Health Assembly:



Bron: Tweede Kamer

Op dinsdagochtend 24 mei staat (voorstel aanpassing van) de IHR2005 op de agenda, de bindende internationale gezondheidsregeling.
Zie hiervoor de bijlage A75/18 bij agendapunt 16.2 op de voorlopige inhoudelijke agenda:

Strengthening WHO preparedness for and response to health emergencies
Proposal for amendments to the International
Health Regulations (2005)”

In agendastuk A75/18 staan voorstellen tot wijziging, ingediend door de Verenigde Staten:


Bron: who.int, respectievelijk pagina 2 en pagina 5


Is bovenstaand agendastuk met voorstellen van de VS gedeeld met de kamerleden?

Wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over het onderhandelingsproces over een pandemieverdrag, door de International Negotiating Body? 
mede voorgezeten door directeur Internationale Zaken van VWS, Roland Driece - zie ook het bericht op Vraagtekens.net van 1 mei


Is de Tweede Kamer betrokken bij de keuze voor voordracht voor de directeur-generaal van de WHO, ingediend door Monique van Daalen, Permanent Vertegenwoordiger NL bij de VN?

Aanstelling Tedros Adhanom Ghebreyesus

Op dinsdagmiddag 24 mei wordt de directeur-generaal aangesteld, dit zal opnieuw Tedros Adhanom Ghebreyesus worden.
Alle Permanente Vertegenwoordigers die een nominatiebrief hebben ingediend hebben Tedros Adhanom Ghebreyesus voorgedragen, de meesten hebben hiervoor dezelfde tekst gebruikt:


Ref: GEV-CdP-181/2021
Bron: who.int + andere nominatiebrieven

Stukken International Negotiating Body

Stukken van de International Negotiating Body, over het onderhandelingsproces richting een pandemieverdrag, zijn te vinden op https://apps.who.int/gb/inb/


Update – antwoorden Kuipers – WHA75

Antwoorden van Ernst Kuipers op vragen van Wybren van Haga, 19 mei. Een selectie:




Bron: vragen: Tweedekamer.nl
antwoorden: Rijksoverheid.nl


Waarom wordt de Tweede Kamer in de regel achteraf geïnformeerd?

Waarom wordt alleen uitgegaan van mogelijke interesse van de Tweede Kamer in het werk van de WHO, 
en niet van interesse van de minister in de visie van de Tweede Kamerleden?

'Indien gewenst kunnen we een dergelijke werkwijze invoeren'
Waarom zou een dergelijke werkwijze niet gewenst zijn?
Wat is volgens de minister een wenselijke werkwijze?

Gaat het kabinet een andere werkwijze invoeren en de 
Tweede Kamer tijdig betrekken  bij alle supranationale besluitvormingsprocessen?


Pandemieverdrag | transparantie, inspraak en consequenties

Regering en Tweede Kamer besteden vrij weinig aandacht aan de onderhandelingen van de WHO over een pandemieverdrag, het is dan ook lastig hier informatie over te vinden.
Van Haga en Van Houwelingen stelden kamervragen en Van Houwelingen diende een motie in tegen vaccinatieplicht als mogelijk gevolg van een pandemieverdrag, de motie werd aangenomen. In 2020 diende Anne Kuik een motie in voor een mondiale gezondheidsstrategie.

De huidige internationale gezondheidsregeling (IHR2005) is bindend, maar het lijkt erop dat een uitbreidend pandemieverdrag nationale overheden ook bepalingen zou kunnen opleggen, met minder beperkingen dan de IHR2005.
Vraagtekens.net heeft geprobeerd hierover, en over de onderhandelingen, informatie te vinden, en deelt hieronder de bronnen.

Vraagtekens.net geeft geen duiding of meningen, maar verzamelt officiële bronnen, stelt vragen en nodigt onderzoeksjournalisten en kamerleden uit dit nader te onderzoeken.


Co-chair van WHO ‘s INB: Roland Driece (via Outi Kuivasniemi)


Wat is de rol van topambtenaren bij de onderhandelingen?
Wat is de rol van instituut Clingendael?
Wat is de rol van de Graduate Institute in Genève en het 'Governing Pandemics Initiative'?
(wordt verderop vermeld)

Wordt er in de kamer gedebatteerd over de inhoud en wenselijkheid van een pandemieverdrag?
Kan de Tweede Kamer invloed uitoefenen op de onderhandelingen?

Roland Driece co-chair
International Negotating Body

Wybren van Haga stelde op 18 februari schriftelijke vragen over de voorbereidingen voor onderhandelingen over een pandemieverdrag.
Hij vroeg onder andere:

Antwoorden
, 23 maart 2022

Door de WHO is bekendgemaakt dat de Nederlander Roland Driece op 24 februari is gekozen als co-chair van de INB, de International Negotiating Body. Roland Driece is directeur Internationale Zaken bij het Ministerie van VWS.

Bron: WHO, 22 maart 2022
(Tedros vermeldt Roland Driece op 12 april in:

Public hearings regarding a new international instrument on pandemic preparedness and response,
1e video vanaf 5:50 over de treaty als ‘game changer’ , bij 7:25 melding Roland Driece)

Bij de Clingendael-event ‘Going Dutch on Global Health’ op 25 oktober 2021 formuleerde Roland Driece het verdrag als volgt “The treaty should of course be: ‘All the things we need’:

vanaf 53:39

Instituut Clingendael

Het Nederlandse instituut Clingendael organiseerde ook op 29 april 2022 een event, een webinar onder de titel ‘What’s Next for Global Health in the Wake of the Pandemic?’.
Aanwezig waren Peter Sands van de Global Fund, Ilona Kickbusch van het Graduate Insitute in Genève, Tweede Kamerlid Anne Kuik, Europees Parlementslid Dorette Corbey (NL) en moderator Louise van Schaik van het Clingendael Institute.

Anne Kuik diende op 2 december 2020 een motie in voor een mondiale gezondheidsstrategie. Ze verwees tijdens de webinar, evenals Dorette Corbey, naar het Advies voor een mondiale gezondheidsstrategie van de Adviesraad Internationale Vraagstukken dat op 20 april 2022 is gepubliceerd en aan de Tweede Kamer is aangeboden (zie ook debat gemist).

(Anne Kuik, via een videoboodschap wegens zwangerschapsverlof, vanaf 40:32)


Bron: Overheid.nl

Peter Sands is directeur van de Global Fund, een belangrijke spil tussen de farmaceutische industrie en overheden bij de vaccinverstrekking voor COVID-19 via de ACT-Accelerator. Hij sprak tijdens de webinar o.a. over een pandemieverdrag en de definitie van een pandemie.

Peter Sands over verdrag: 47:48 | Ilona Kickbusch over financiële bijdragen aan WHO: 53:45

Global Health Centre
Geneva Graduate Institute

De Global Health Centre van het Graduate Institute Genève publiceerde in 2021 een document over de mogelijkheden van een pandemieverdrag.
Op de about-pagina van het Graduate Institute staat onder meer:
‘.. we participate in global discussions and prepare future policy-makers to lead tomorrow’s world.’. Onder de alumni vinden we onder andere Kofi Annan en Philipp Hildebrand (Vice-president van Black Rock en president van Swiss National Bank)Ilona Kickbusch, aanwezig bij de Clingendael-webinar van 29 april, is oprichter van het Global Health Centre, dat onderdeel uitmaakt van het Graduate Institute. Zij werkte eerder voor de WHO, is o.a. betrokken bij activiteiten van de G7 en de G20 en zit in de Global Preparedness Monitoring Board van de WHO en de Wereldbank.
(In de video vanaf 53:45 spreekt zij over een stijging van 50% aan investeringen in de WHO in de komende jaren)

A guide to a pandemic treaty – Governing Pandemics

Het Global Health Centre startte het project Governing Pandemics Initiative en publiceerde in 2021 ‘A guide to a pandemic treaty‘.
Hierin is onder meer te lezen dat een pandemieverdrag minder beperkingen zal kennen dan de IHR2005.



Ook wordt beschreven dat de consequenties van protocollen steviger zijn dan van richtlijnen en dat zij zouden kunnen overgaan in nieuwe verdragen:


Meer stukken bij governingpandemics.org en
informatie over het pandemieverdrag, governingpandemics.org/treaty

Kamervragen

Tweede Kamerlid Pepijn van Houweling stelde op 14 maart 2022 kamervragen over de mogelijke gevolgen van afspraken op basis van artikel 19 van de WHO-constitutie en van directe WHO-bepalingen:




Ernst Kuipers antwoordde op 1 april 2022:

Uit ‘draft report of the Member States Working Group on Strengthening WHO Preparedness and Response to Health Emergencies to the special session of the World Health Assembly’:

In antwoord op kamervragen stelt Ernst Kuipers dat Nederland niet vooruit moet lopen op de mogelijke inhoud en juridische vorm van een pandemieverdrag: 



-Is 'vooruitlopen' geen ministerstaak?
-Waarom heeft de Nederlandse regering geen actieve rol bij de onderhandelingen van de WHO?
-Heeft de overheid vertrouwen in de WHO?

Motie tegen vaccinatieplicht aangenomen



Bron: Tweede Kamer

Extra bronnen:
  • Strengthening WHO preparedness for and response to health emergencies Proposal for amendments to the International Health Regulations (2005), WHO, een bijlage bij:
    • SEVENTY-FIFTH WORLD HEALTH ASSEMBLY A75/18, 22-28 mei 2022, WHO
    • Provisional agenda item 16.2, WHO (bij punt 16 op de agenda wordt naar meerdere nieuwe stukken verwezen)
  • Internationaal instrument voor pandemie­preventie en paraatheid, Europese Raad
  • Working group on strengthening WHO preparedness and response to health emergencies, WHO
  • Documenten van de International Negotiating Body, WHO
  • The elusive definition of pandemic influenza, Peter Doshi. WHO archiefpagina
  • The Council conclusions on the EU’s role in Global Health, 14 september 2010, Europese Raad
  • Upholding the World Health Organization: next steps for the EU, Clingendael, oktober 2020 (verwijzend naar bovenstaand EU-document)
  • Constitution of the World Health Organization (CWHO/WHO-constitutie), WHO
  • Governing bodies, WHO


Uit antwoorden van Ernst Kuipers op vragen van Pepijn van Houwelingen
Bron: Tweede Kamer


Uit ‘ The Council conclusions on the EU’s role in Global Health’, 2010
Bron: Europese Raad

Wet tegen verzet?

Gisteren publiceerde de Rijksoverheid op haar website informatie over nieuwe wetten die per 1 januari 2022 in werking zullen treden.
Één van deze wetten is: ‘Verruiming mogelijkheden tot het verbieden van rechtspersonen’:


De Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid heeft eerder maatschappelijk ongenoegen en wantrouwen tegen de overheid benoemd als mogelijke dreiging m.b.t. de openbare orde. Manifestaties tegen verschillende overheidsthema’s zouden de orde kunnen verstoren. In een infographic bij Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland 53 werd dit als volgt geformuleerd:

Bron: NCTV, infographic

-Wat verstaat de Rijksoverheid in een tijd van vrijheidsbeperkende maatregelen onder
'verstoring van de openbare orde'?

-Waarom wordt gebruikmaking van fundamentele rechten als het recht op vrijheid van meningsuiting, vergadering en betoging als problematisch benoemd in het Dreigingsbeeld Terrorisme Nederland?


Bron: wetten.overheid.nl